nélida piñón

20.03.07 @ 10:49:44. Archivado en sobre literatura

nélida “hai que ser arcaico para ser moderno” pronunciou nélida na sala cámara do auditorio de santa cruz de tenerife, dentro das xornadas “literatura e muller: perspectivas dende o século xxi”; así comezaba a súa reflexión a través da importancia da memoria para os pobos, alegando que a nosa vida é herdeira de todas as civilizacións e que para sermos fillos do noso tempo debemos acudir ao pasado, un pasado ao que ela, a autora da “república dos soños” e primeira muller en presidir a academia brasileña das letras, en 1996, visita con asiduidade e de forma aleatoria, deténdose nos diversos séculos e culturas, para esculcar e interpretar os clásicos que constitúen os alicerces da nosa memoria colectiva. na súa palabra fixo un percorrido a través de figuras mitolóxicas gregas na construcción da figura feminina, achegouse á biblia, en concreto ao antigo testamento, concluíndo que a muller foi expulsada como interlocutora válida na súa relación con deus. así atopámonos cunha muller que, con escasos recursos, compón unha linguaxe á marxe da oficial, construída por un material confuso e diferente da racionalidade dos homes, ao verse privada dun papel activo na xeración da historia. esta memoria femenina vólvese nómada ao acudir a todas as xeografías pero tamén sedentaria, ao ubicarse no ideario doméstico, baixo o perigo de cousificarse, de converterse en obxecto, en lugar de en suxeito, e así, a memoria coñeceu o desterro e foi medrando nos lindes do privado, volvéndose ambigüa e volátil, precisando ser descifrada. neste proceso xerouse a astucia na linguaxe da muller como un medio de defensa.

nélida, quen tamén foi galardoada co premio juan rulfo e o premio internacional menéndez pelayo matiza que a memoria é a obsesión de todos os pobos, e que esta non é estática, senón que se vai construíndo a si mesma ao longo do tempo, con distintas interpretacións. e é o tempo quen nos ofrece unha dimensión para entender a vida e o seu paso. o ser humano intenta explicarse a si mesmo os procesos vitais para poder enfrontarse ao medo á morte que chega sen aviso previo. a memoria feminina está presente incluso nos textos que ela non escribe, xa que os homes ao narraren tamén se tiveron que nutrir dela, conscientes de que a pegada da vida estaba nas mulleres o que lles axudou a ampliar a súa comprensión do universo creador.

cámara na súa intervención achégase á memoria contemporánea que rehabilita a figura da muller que xorde cun mundo suplementario para adicionalo ao xa existente, cunha linguaxe propia e independente, comprensión autónoma compatible coa súa condición de muller e co seu corazón. dende aquí, a autora, colle a man de eulalia, personaxe da súa república dos soños, que atesoura a memoria facendo un culto á memoria familiar. cada un dos personaxes da súa novela asume a obriga de crear un brasil individual para formar a hipotética nación ao servizo da arte, conciliando invención e memoria, onde a figura de eulalia encarna a dignidade e os mitos, a través da súa procedencia da fidalguía galega e coñecedora das lendas que poboan a nosa tradición oral.

nélida propón mirar o mundo con visión de arqueólogo buscando o que non é visible e para isto é preciso un esforzo emocional. falou de que na sociedade hoxe se impón o retrato do pasaporte, onde aparecen os nosos datos oficiais, cos nosos nomes, apelidos, filiación, aconsellando a oposición a esa perspectiva, para engadir á nosa biografía biografías alleas, xa que canto máis nos multipliquemos, mellor comprenderemos o humano.

en castellano